Gekleurd

We staan er gekleurd op. Bedacht ik. Samen met Diana bezocht ik de tentoonstelling Mamá Africa bezocht. De kunstwerken op de tentoonstelling, het gros schilderijen maar ook wat mix media, lieten niks te raden over. Ze toonden de wortels van de ‘afro-brasileiros’. 

Een bevolkingsgroep in Brazilië van mensen die een Afrikaanse afkomst hebben. In de praktijk van alle dag is deze groep niet eenduidig aan te wijzen. Daarvoor is de groep te gemêleerd als je naar de huiskleur alleen zou kijken. Toch wordt het lidmaatschap van deze groep in de praktijk door heel veel mensen sterk gevoeld. Het is ook is het een belangrijke term bij de bewustwording, de strijd tegen discriminatie en het bepalen van het beleid gebruikt wordt. Enkele bekende uitingen van Afro-Braziliaanse cultuur zijn capoeira en candomblé.

Sinds 2023 is de Dia Nacional de Zumbi e da Consciência Negra een officiële nationale feestdag in Brazilië. Dat is een belangrijke stap om het belang van deze groep te onderstrepen in de geschiedenis van het land. 

In totaal zijn er ongeveer vier miljoen mensen vanaf het Afrikaanse continent naar Brazilië gebracht; dat is ongeveer 38% van het totale aantal slaven in de 'Nieuwe Wereld'. Drie grote bevolkingsgroepen springen eruit: de Sudanesen, de islamitische Sudanesen en de Bantu. De Sudanese groep bestond vooral uit Yoruba en 'Dahomean'. De 'Bantu' zijn afkomstig uit Angola, Congo en Mozambique.

Als je er gekleurd op staat  heb je  een stomme fout begaan. Dat is duidelijk als het gaat om de slavernij en de rol die de Nederlanders daarin hebben gespeeld. 

Het woord apartheid is in de meeste andere talen onvertaald overgenomen en werd een synoniem voor elke vorm van rassenscheiding. Apartheid hing samen met het systeem van baasskap, de superioriteit van de blanke minderheid. 

Dat de ‘afro-brasileiros’ deze scheiding van ras nog steeds ervaren in een maatschappij die gebaseerd is op Europese normen en superioriteit is schrijnend. 

Dat candomlé  een religieuze beweging in Zuid-Amerika, met name in Brazilië, ontstaan in de tijd van de slavernij, tot nog niet heel lang geleden verboden was is tekenend.  Het heeft elementen van de katholieke eredienst en als basis de traditionele Afrikaanse religie van onder andere voorouderverering.Het voornaamste kenmerk is het geloof in een andere, parallelle wereld van geesten en het maken van contact daarmee door zang, dans, muziek en offerandes.

Dit alles werd duidelijk in de verbeelding van de diverse kunstenaars 

het onmenselijke vervoer

 black power

Ik kreeg tranen in de ogen toen ik een gezin met drie meisjes binnen zag komen. De ouders namen ze bij de hand en legden uit wat er te zien. Ik voelde me een blanke indringer. Toch was dit beeld te mooi om niet vast te leggen. Tegelijkertijd ook een aanzet om me nog een keer te verdiepen in deze bevolkingsgroep. Waar ik als coach al een aantal zeer donker gekleurde atleten onder mijn hoede had waar van een tweeling de band met Afrika actief met zich droegen in de vorm van een geknoopt touw om hun middel. Een krachtig symbool. De band met de voorouders, de band met Afrika en de onderlinge verbondenheid.

Ik kreeg sterk het gevoel dat ik er gekleurd op stond.