Maankalender

 Dubbel feest.

Dit weekend is er carnaval in Rio. Diana ontvluchtte de drukte en gaat een kookcursus volgen in de bergen: Bom Jardin. 

In Shanghai zijn de voorbereidingen in volle gang voor het chinees nieuwjaar. De grootste binnenlandse verplaatsing ter wereld. Ik ga me maandag maar een klein stukje verplaatsen: naar het centrum, voor een staycation.

Het Lentefestival rond het Chinese nieuwjaar veroorzaakt jaarlijks de grootste menselijke verplaatsing ter wereld, ook wel Chunyun genoemd. Dit migratie fenomeen is een logistieke operatie op ongekende schaal, waarbij honderden miljoenen mensen reizen om het nieuwe jaar met hun familie te vieren. In 2026 was er een recordaantal van 9,5 miljard reizen tijdens de 40 dagen Chunyun. Deze massale verplaatsing is meer dan alleen logistiek; het is een culturele krachtpatser. Het symboliseert niet alleen het diepgewortelde verlangen naar familiehereniging, maar is

ook een enorme motor voor de economie: detailhandel, horeca en toerisme. Het toont een China dat in beweging is, letterlijk en figuurlijk.

De samenloop van de twee feesten is zeldzaam omdat beide data door complexe,

onafhankelijke cycli worden bepaald:

1. Chinees Nieuwjaar (volgens de maan-zonkalender): valt altijd tussen 21 januari en

20 februari. De datum verschuift onregelmatig door de 19-jarige Metonische cyclus met schrikkelmaanden.

2. Carnaval (met de christelijke kalender): valt 40 dagen voor Pasen. Pasen is de eerste zondag na de eerste volle maan na de lente-equinox (21 maart). Carnaval kan vallen tussen 1 februari en 9 maart.

De overlap kan dus alléén dan gebeuren wanneer het Chinees Nieuwjaar toevallig in het smalle tijdsvenster van Carnaval valt én de berekening van Pasen precies zo uitkomt.

2026:

Chinees Nieuwjaar (Jaar van het Paard)

• Officiële feestdag: Dinsdag 17 februari 2026

• Oudejaarsavond: Maandag 16 februari 2026 (nationale feestdag)

Carnaval

• Algemene periode: Donderdag 12 februari t/m woensdag 18 februari 2026

• Carnavalsdinsdag (Mardi Gras): Dinsdag 17 februari 2026

• Aswoensdag (start Vasten): Woensdag 18 februari 2026

De Chinese kalender, in het dagelijks spraakgebruik vaak een "maankalender" genoemd, is technisch gezien een maan-zonkalender (lunisolair). Dit betekent dat zowel de fasen van de maan als de positie van de zon (die de seizoenen bepaalt) in acht worden genomen.

• Maanden van de Maan, Jaren van de Zon: Net als bij de Islamitische kalender

beginnen de maanden in de Chinese kalender met de nieuwe maan. Omdat 12

maanmaanden (ongeveer 354 dagen) echter tekortschieten ten opzichte van een

volledig zonnejaar (ongeveer 365 dagen), voegt de Chinese kalender ongeveer elke

twee tot drie jaar een schrikkelmaand toe. Deze extra maand zorgt ervoor dat de

kalender gelijk blijft lopen met de seizoenen.

• De Metonische Cyclus: Dit patroon van het toevoegen van zeven schrikkelmaanden

over een periode van 19 jaar staat bekend als de Metonische cyclus, een

geavanceerde astronomische waarneming die ook in andere maan-zonkalenders

wordt gebruikt.• Agrarisch en Cultureel Doel: Deze afstemming op de seizoenen is cruciaal omdat de

traditionele Chinese kalender historisch werd gebruikt voor agrarische doeleinden,

zoals het adviseren van boeren over wanneer ze moesten planten en oogsten. Hij bepaalt ook de data van belangrijke culturele festivals zoals Chinees Nieuwjaar/

Lentefestival en het Midherfstfestival, die zowel aan de maanfasen als aan de

seizoenen zijn gekoppeld.

Beide feesten: carnaval in Rio en het nieuwjaar in China worden dus bepaald door verschillende kalendersystemen:

Chinees Nieuwjaar volgt de maan-zonkalender (valt altijd tussen 21 jan en 20 feb)

Carnaval volgt de christelijke kalender (40 dagen voor Pasen, gebaseerd op de

maancyclus na de lente-equinox)

Deze samenloop is zeldzaam omdat de twee kalendersystemen normaal gesproken

onafhankelijk van elkaar bewegen en vallen nu dus samen! De volgende keer dat het

gebeurd is….. 2038.

Terzijde:

De Islamitische, of Hijri, kalender is een zuiver maankalender. Dit betekent dat de

maanden uitsluitend gebaseerd zijn op de fasen van de maan. Elke maand begint met het zichtbaar worden van de nieuwe maansikkel. Een jaar bestaat uit 12 maanmaanden, in totaal ongeveer 354 of 355 dagen.

• Geen Schrikkelmaanden, Constante Verschuiving: Het meest bepalende kenmerk van de Islamitische kalender is dat er geen extra maand wordt toegevoegd om gelijk te blijven met het zonnejaar. Omdat het maanjaar ongeveer 11 dagen korter is dan het zonnejaar, verschuift de hele kalender elk jaar naar voren.

• Religieus Doel: Deze verschuiving is opzettelijk en dient een specifiek doel. De

kalender wordt gebruikt om de data van Islamitische feestdagen en rituelen te

bepalen, zoals de Ramadan (de vastenmaand) en het Suikerfeest (Eid al-Fitr).

Omdat de maanden in ongeveer 33 jaar door alle seizoenen schuiven wordt de

ervaring van vasten tijdens de Ramadan—met zijn lange zomerdagen op het

noordelijk halfrond en kortere winterdagen—door alle moslims in de loop van de tijd

gedeeld.